جشن دیوالی (دیپاوالی)، جشنواره نور و پیروزی خوبی بر بدی و هر آنچه باید بدانید
دیوالی (به سانسکریت: Dīpāvalī، به معنای "ردیفی از چراغها") یکی از بزرگترین و مهمترین جشنهای مذهبی در جهان است که توسط بیش از یک میلیارد نفر از پیروان ادیان هندو، جین، سیک و بودایی در سراسر جهان جشن گرفته میشود . این جشنواره که به عنوان جشنواره نور نیز شناخته میشود، نماد پیروزی روشنایی بر تاریکی، دانش بر جهل و خوبی بر بدی است دیوالی هر ساله در تاریخهای مختلفی از اواسط اکتبر تا اواسط نوامبر برگزار میشود و در سال ۲۰۲۶، مصادف با ۸ نوامبر و در سال ۲۰۲۷، مصادف با ۲۹ اکتبر خواهد بود
در این راهنما، تاریخچه، اهمیت، آداب و رسوم و نحوه برگزاری جشن دیوالی را به شما معرفی میکنیم تا با این جشن باشکوه آشنا شوید.
تاریخچه و ریشههای جشن دیوالی:
ریشههای دیوالی به دوران باستان و متون کهن هندی مانند کاماسوترا (قرن سوم میلادی) و پوراناها (۴۰۰-۱۵۰۰ میلادی) بازمیگردد . این جشن در ابتدا با نامهای مختلفی مانند "یاکشارتری" (شب یاکشاها) شناخته میشد و به مرور زمان به شکل امروزی خود تکامل یافت . اگرچه داستانهای مربوط به دیوالی در میان ادیان و مناطق مختلف متفاوت است، اما همگی بر یک پیام مشترک تأکید دارند: پیروزی نور بر تاریکی و خوبی بر بدی .
داستانهای اساطیری دیوالی در آیین هندو:
در آیین هندو، دیوالی با چندین داستان اساطیری مختلف مرتبط است که هر کدام در منطقهای از هند رواج دارد :
- در شمال هند: دیوالی سالگرد بازگشت پیروزمندانه راما (یکی از تجسمهای ویشنو) به شهر آیودیا پس از ۱۴ سال تبعید و شکست دادن راوانا، پادشاه شیاطین، است مردم آیودیا با روشن کردن چراغهای روغنی (دییا) از او استقبال کردند .
- در جنوب هند: دیوالی پیروزی کریشنا بر دیو ناراکاسورا را گرامی میدارد که ۱۶۰۰۰ زن را به اسارت گرفته بود .
- در غرب هند: این جشن به تبعید پادشاه بالی توسط ویشنو به جهان زیرین اشاره دارد .
همچنین، دیوالی با لاکشمی، الهه ثروت و خوششانسی، ارتباط نزدیکی دارد و بسیاری از هندوها در این جشن به ستایش او میپردازند تا برکت و ثروت را به خانههای خود دعوت کنند [citation:2][citation:3].
دیوالی در سایر ادیان:
دیوالی تنها یک جشن هندو نیست و در ادیان دیگر نیز اهمیت ویژهای دارد :
- در آیین جین: دیوالی سالگرد نیروانا (رهایی نهایی) ماهاویرا، آخرین تیرتانکارا (راهنمای معنوی) این آیین، است . روشن کردن چراغها، نماد نور دانش مقدس ماهاویرا است .
- در آیین سیک: دیوالی با باندی چور دیواس (روز رهایی) همزمان است و آزادی گورو هارگوبیند از زندان امپراتور مغول را جشن میگیرد . مردم امریتسار با روشن کردن چراغها در سراسر شهر از او استقبال کردند.
- در آیین بودایی: بوداییان نیوار در نپال دیوالی را به عنوان روزی جشن میگیرند که امپراتور آشوکا در قرن سوم پیش از میلاد به آیین بودایی گروید .
پنج روز جشن دیوالی:
جشن دیوالی به مدت پنج روز برگزار میشود و هر روز معنای خاص خود را دارد [citation:2][citation:3][citation:6]:
- روز اول (Dhanteras): روز اختصاص یافته به تمیز کردن خانهها و خرید طلا و ظروف نقرهای. در این روز، لاکشمی و کوبرا (خدای ثروت) پرستش میشوند [citation:2][citation:6].
- روز دوم (Naraka Chaturdashi / Choti Diwali): روز پیروزی کریشنا بر ناراکاسورا. در این روز، حمام ritualistic با روغن (Abhyanga Snan) انجام میشود و ۱۴ چراغ روغنی در غروب روشن میشود .
- روز سوم (Lakshmi Puja - اصلیترین روز دیوالی): مهمترین روز جشن که در شب ماه نو (اماواسیا) برگزار میشود. خانوادهها با روشن کردن چراغهای روغنی و شمع، از الهه لاکشمی برای ثروت و خوششانسی برکت میخواهند و به معابد میروند. آتشبازی نیز در این شب برگزار میشود .
- روز چهارم (Govardhan Puja / Balipratipada): روزی که کریشنا کوه گواردان را برای محافظت از مردم در برابر بارانهای سیلآسا بلند کرد. این روز همچنین آغاز سال نو در تقویم ویکراما است و بازرگانان دفاتر حساب جدید خود را باز میکنند .
- روز پنجم (Bhai Dooj / Bhai Tika): روزی که به پیوند بین برادر و خواهر اختصاص دارد. خواهران برای موفقیت و طول عمر برادران خود دعا میکنند و تیلک (نشان مقدس) بر پیشانی آنها میگذارند .
آداب و رسوم جشن دیوالی:
جشن دیوالی با آداب و رسوم متنوعی همراه است که مهمترین آنها عبارتند از :
- روشن کردن چراغهای روغنی (دییا): چراغهای سفالی کوچک پر از روغن در ردیفهایی در مقابل خانهها و معابد قرار داده میشوند تا الهه لاکشمی را به خانه دعوت کنند .
- تزیین خانهها با رنگولی: کف خانهها با طرحهای پیچیدهای از برنج رنگی، شن یا گلبرگهای گل تزیین میشود که نماد خوشآمدگویی است .
- پوشیدن لباسهای نو و تبادل هدیه: مردم در این جشن لباسهای جدید میپوشند و به یکدیگر هدیه و شیرینی (میتهای) میدهند.
- آتشبازی: یکی از بخشهای محبوب دیوالی، روشن کردن آتشبازی است که نماد شادی و پیروزی است . (در سالهای اخیر به دلیل آلودگی هوا، محدودیتهایی اعمال شده است).
- بازی ورق (قمار): بازی با ورق به عنوان راهی برای تضمین شانس خوب در سال جدید و به یاد بازی تاس شیوا و پارواتی انجام میشود.
- حمام ritualistic با روغن (Abhyanga Snan): در روز دوم، یک حمام ritualistic با روغن در ساعات خاص نجومی انجام میشود.
اهمیت دیوالی برای مسافران و گردشگران:
اگر در زمان برگزاری دیوالی به کشورهایی مانند هند، نپال، سریلانکا، سنگاپور یا مالزی سفر میکنید، فرصت بینظیری برای تجربه یکی از بزرگترین جشنهای جهان خواهید داشت:
- تماشای نورپردازی باشکوه خیابانها و معابد
- شرکت در جشنهای خیابانی، بازارهای شبانه و نمایشهای آتشبازی
- چشیدن شیرینیهای سنتی و غذاهای محلی
- توجه داشته باشید که این روز یک تعطیلی رسمی در بسیاری از کشورها است و هتلها و مراکز توریستی ممکن است شلوغ باشند.
جشن دیوالی نه تنها یک جشن مذهبی، بلکه یک رویداد فرهنگی جهانی است که پیام صلح، وحدت و پیروزی نور بر تاریکی را به همه انسانها منتقل میکند. این جشن با شکوه و زیبایی خود، هر ساله میلیونها نفر را در سراسر جهان به خود جذب میکند.
