جشنواره قایق اژدها (Dragon Boat Festival)، یکی از چهار جشن بزرگ سنتی چین و هر آنچه باید بدانید
جشنواره قایق اژدها (به چینی: 端午节، Duānwǔ jié) یکی از چهار جشن بزرگ و کهن سنتی چین است که بیش از ۲۰۰۰ سال قدمت دارد. این جشنواره که به عنوان "جشن دو پنج" نیز شناخته میشود، در پنجمین روز از پنجمین ماه تقویم قمری چین (معادل اواخر ماه مه تا اوایل ژوئن میلادی) برگزار میگردد . این جشنواره در سال ۲۰۰۹ به عنوان نخستین جشن چینی در فهرست میراث ناملموس یونسکو به ثبت رسید .

در این راهنما، تاریخچه، داستانهای اساطیری، آداب و رسوم و نحوه برگزاری جشنواره قایق اژدها را به شما معرفی میکنیم تا با این جشن باشکوه چینی آشنا شوید.
معنی نام و ریشه تاریخی:
نام چینی این جشنواره "Duānwǔ" (端午) است که از دو بخش "Duan" به معنای "شروع" و "Wu" به معنای "پنج" تشکیل شده است و به روز پنجم از پنجمین ماه اشاره دارد . در فرهنگ سنتی چین، پنجمین ماه قمری به عنوان "ماه مسموم" شناخته میشد که در آن حشرات موذی و بیماریها شیوع بیشتری داشتند .
داستان اساطیری کویوان (Qu Yuan):
مشهورترین روایت درباره ریشه جشنواره، به کویوان (Qu Yuan)، شاعر و وزیر میهنپرست ایالت چو در دوره دولتهای متخاصم (۴۷۵-۲۲۱ قبل از میلاد) بازمیگردد . کویوان که از فساد و بیلیاقتی درباریان به ستوه آمده بود، بارها به پادشاه درباره تهدیدهای ایالت چین هشدار داد، اما به جرم مخالفت، تبعید شد .
در سال ۲۷۸ قبل از میلاد، وقتی خبر سقوط پایتخت ایالت چو به دست ارتش چین به او رسید، از شدت اندوه، خود را با چسبیدن به سنگی بزرگ به رودخانه میلو (Miluo) در استان هونان امروزی انداخت و غرق شد [citation:1][citation:4]. مردم محلی که او را بسیار دوست داشتند، با قایقهای خود به رودخانه زدند تا جنازه او را پیدا کنند .
داستانهای دیگر:
علاوه بر داستان کویوان، روایتهای دیگری نیز برای این جشنواره وجود دارد. در منطقه جنوب شرقی استان جیانگسو، جشنواره به یادبود "وو زیکسو" (Wu Zixu)، یک دولتمرد وفادار از ایالت وو برگزار میشود که بدنش به رودخانه انداخته شد . همچنین در بخشهایی از استان ججیانگ، دختر جوانی به نام "کائو ای" (Cao E) را گرامی میدارند که برای پیدا کردن پدرش در رودخانه غرق شد .
آداب و رسوم جشنواره:
۱. مسابقات قایق اژدها
هیجانانگیزترین بخش این جشنواره، مسابقات قایقرانی است. قایقهای بلند و باریک که به شکل اژدها تزیین شدهاند، با هماهنگی کامل پاروزنان و ضربات طبل به رقابت میپردازند . این مسابقات امروزه به یک رشته ورزشی بینالمللی تبدیل شده و در سراسر جهان برگزار میشود .
۲. خوردن زونگزی (Zongzi)
زونگزی غذای اصلی این جشنواره است؛ برنج چسبناکی که با مواد مختلف پر شده و در برگهای بامبو یا نی پیچیده میشود . در شمال چین، زونگزیهای شیرین با خرما و خمیر لوبیا قرمز محبوب هستند، در حالی که در جنوب، طعمهای شور با گوشت خوک و زرده تخممرغ نمکزده طرفداران بیشتری دارند .
۳. نوشیدن شراب رئالگار (Realgar Wine)
نوشیدنی سنتی این جشن، شراب رئالگار است که با ترکیب شراب چینی با پودر رئالگار (نوعی ماده معدنی) تهیه میشود . در گذشته بر این باور بودند که این شراب حشرات موذی را دفع میکند و از بیماری جلوگیری مینماید .
۴. آویختن گیاهان دارویی
مردم در این روز گیاهان معطری مانند علفاشک (Mugwort) و علفنی (Calamus) را بالای درب خانههای خود آویزان میکنند تا حشرات و ارواح خبیث را دور کنند. برگهای علفنی که شکل شمشیر دارند، نماد دفع نیروهای شریر هستند .
۵. بستن نخهای پنجرنگ
بستن نخهای ابریشمی به پنج رنگ (آبی، قرمز، زرد، سفید و سیاه) که نماد پنج عنصر چینی هستند، یکی دیگر از رسوم جشنواره است. این نخها که به دور مچ یا گردن کودکان بسته میشوند، برای محافظت از آنها در برابر بیماری و بدشانسی هستند .
۶. کیسههای خوشبو (Perfume Pouches)
در این جشن، کودکان کیسههای کوچکی از پارچه ابریشمی پر از گیاهان معطر و دارویی به دور گردن خود آویزان میکنند که اعتقاد بر این است که از آنها در برابر ارواح خبیث محافظت میکند .
اهمیت جشنواره برای گردشگران:
اگر در زمان برگزاری این جشنواره به چین سفر میکنید، فرصت بینظیری برای تجربه یکی از بزرگترین و هیجانانگیزترین جشنوارههای سنتی این کشور خواهید داشت. تماشای مسابقات قایقرانی، چشیدن زونگزیهای تازه و لذت بردن از فضای شاد و پرنشاط جشنواره، خاطرهای فراموشنشدنی برای شما خواهد بود. شهرهای مختلف چین این جشن را با برنامههای متنوعی برگزار میکنند و در برخی مناطق مانند استان هونان، مسابقات قایقرانی با شکوه ویژهای برگزار میشود .
جشنواره قایق اژدها نه تنها یک رویداد تاریخی و مذهبی، بلکه نمادی از اتحاد، شجاعت و احترام به میراث فرهنگی چین است. این جشن با ترکیب هیجان ورزشی، لذت آشپزی و آیینهای کهن، یکی از عمیقترین تجربههای فرهنگی شرق آسیا را به بازدیدکنندگان ارائه میدهد.