معبد آرتمیس در افسوس (ترکیه) | راهنمای کامل یکی از عجایب هفتگانه جهان و هر آنچه باید بدانید
معبد آرتمیس در افسوس (Temple of Artemis at Ephesus) که با نام «آرتمیسیون» (Artemision) نیز شناخته میشود، یکی از عجایب هفتگانه جهان باستان و باشکوهترین معبدی بود که در دوران باستان ساخته شد. این معبد عظیم در شهر باستانی افسوس (Ephesus)، در نزدیکی شهر سلجوق در استان ازمیر ترکیه امروزی، قرار داشت و به آرتمیس، الهه شکار و باروری، تقدیم شده بود . ساخت این معبد حدود ۱۲۰ سال به طول انجامید و در زمان خود بزرگترین سازه معماری در حوزه دریای اژه محسوب میشد . امروزه از این معبد باشکوه تنها یک ستون بازسازیشده باقی مانده است، اما داستان آن همچنان یکی از جذابترین روایتهای تاریخ باستان است. اگر در سفر خود به ترکیه یا در یک تور ترکیه به منطقه افسوس سفر کردید، میتوانید از محل تاریخی این معبد دیدن کنید و با تاریخچه شگفتانگیز آن آشنا شوید. در این راهنمای جامع و حرفهای، به معرفی کامل معبد آرتمیس، تاریخچه ساخت، سرنوشت آن و نکات مهم مسافرت به این منطقه میپردازیم.

در این راهنما، اطلاعات کامل درباره معبد آرتمیس، از جمله تاریخچه، نحوه ساخت، سرنوشت و نکات مهم برای سفر به منطقه افسوس را به شما معرفی میکنیم تا با این شگفتی از دست رفته جهان باستان آشنا شوید و سفری بینظیر را تجربه کنید.
معبد آرتمیس کجا بود و چرا ساخته شد؟
معبد آرتمیس در شهر باستانی افسوس، در نزدیکی شهر سلجوق در استان ازمیر ترکیه امروزی، قرار داشت. این معبد در خارج از دیوارهای شهر افسوس و در دامنه تپه آیاسولوک (Ayasoluk) ساخته شده بود .دلیل ساخت: معبد به آرتمیس، الههای که در افسوس با الهه یونانی آرتمیس (الهه شکار) شناسایی میشد، تقدیم شده بود. اما آرتمیس افسوس با آرتمیس یونانی تفاوتهایی داشت: او بیشتر به عنوان الهه باروری و «مادر بزرگ» پرستیده میشد و مجسمههای او با ویژگیهای منحصربهفرد (مانند چند سینه یا گویهای تزئینی) ساخته میشد .
تاریخچه ساخت: اولین زیارتگاه آرتمیس در حدود ۸۰۰ سال پیش از میلاد در یک باریکه باتلاقی ساخته شد. این زیارتگاه چندین بار تخریب و بازسازی شد. معبد باشکوهی که به عنوان یکی از عجایب هفتگانه شناخته میشود، در حدود ۵۵۰ پیش از میلاد توسط خرسیفرون (Chersiphron)، معمار کرتی، و پسرش متاگنس طراحی و ساخته شد . ساخت این معبد با حمایت مالی کروزوس (Croesus)، پادشاه ثروتمند لیدیه، انجام شد .
مشخصات فنی معبد آرتمیس
معبد آرتمیس از نظر ابعاد و زیبایی، یکی از شاهکارهای معماری جهان باستان محسوب میشد:- ابعاد: حدود ۵۵.۱۰ در ۱۱۵ متر .
- ستونها: ۱۲۷ ستون یونیایی در دو ردیف، که هر ستون حدود ۱۸ متر ارتفاع داشت .
- مواد: سنگ مرمر .
- معماران: خرسیفرون و پسرش متاگنس از کرت .
نکته جالب: برای جلوگیری از آسیب زلزله، معبد در زمین باتلاقی ساخته شد. معماران ستونهای سنگی را روی زمین به صورت خوابیده تا محل ساخت غلتاندند تا از فرو رفتن چرخدستیها در باتلاق جلوگیری کنند .
توصیف شکوه: فیلون اهل بیزانتیوم، مهندس یونانی، درباره این معبد گفته است: «من دیوارها و باغهای معلق بابل را دیدهام، تندیس زئوس در المپیا، غول رودس، اهرام مصر و آرامگاه هالیکارناسوس را مشاهده کردهام. اما زمانی که چشمم به معبد افسوس افتاد که سر به آسمان میسایید، تمامی عجایب دیگر را فراموش کردم.»
سرنوشت معبد آرتمیس؛ از شکوه تا فراموشی
معبد آرتمیس عمر پرتلاطمی داشت و چندین بار تخریب و بازسازی شد:۱. آتشسوزی توسط هروستراتوس (۳۵۶ پیش از میلاد): مردی به نام هروستراتوس (Herostratus) معبد را به آتش کشید. انگیزه او شهرتطلبی بود و میخواست نامش با تخریب این بنای باشکوه جاودانه شود. اهالی افسوس برای مقابله با او، نامش را از تمام اسناد حذف کردند و ثبت آن را ممنوع اعلام کردند، اما مورخان بعدی مانند استرابو نام او را ثبت کردند .
نکته جالب: بر اساس روایت پلوتارک، آتشسوزی معبد در همان شبی که اسکندر مقدونی متولد شد، رخ داد. او نوشت که آرتمیس آنقدر درگیر تولد اسکندر بود که نتوانست معبد خود را نجات دهد .
۲. بازسازی: معبد بر همان شالوده بازسازی شد و ارتفاع آن ۳ متر افزایش یافت . این بازسازی پس از مرگ اسکندر در سال ۳۲۳ پیش از میلاد انجام شد .
۳. تخریب توسط گوتها (۲۶۲ میلادی): معبد بازسازیشده در حمله گوتها در سال ۲۶۲ میلادی تخریب و به آتش کشیده شد .
۴. تخریب نهایی: در قرن چهارم میلادی، با گسترش مسیحیت و بسته شدن معابد بتپرستی توسط تئودوسیوس اول در سال ۳۹۱، معبد آرتمیس نیز متروکه شد. در سال ۴۰۱ میلادی، بقایای آن توسط گروهی به رهبری سن جان کریسوستوم تخریب شد . در نهایت، ژوستینیانوس، امپراتور بیزانس، ستونهای باقیمانده را برای ساخت ایاصوفیه در قسطنطنیه (استانبول) برد .
نکته مهم: امروزه از این معبد باشکوه تنها یک ستون بازسازیشده در محل اصلی آن باقی مانده است .
آیا امروزه چیزی از معبد آرتمیس باقی مانده است؟
متأسفانه از معبد آرتمیس اصلی تقریباً هیچ اثری باقی نمانده است. اما در منطقه افسوس میتوانید از محل تاریخی آن و جاذبههای مرتبط دیدن کنید:۱. محل معبد آرتمیس: در نزدیکی سلجوق، تنها یک ستون بازسازیشده از معبد باقی مانده است. این ستون در سال ۱۹۷۲ از قطعات اصلی بازسازی شد .
۲. موزه بریتانیا: بسیاری از مجسمهها و نقشبرجستههای معبد آرتمیس در کاوشهای باستانشناسی (۱۸۶۹-۱۸۷۴ و ۱۹۰۴-۱۹۰۵) کشف شدند و به موزه بریتانیا در لندن منتقل شدند .
۳. موزه افسوس در سلجوق: این موزه دارای مجسمههای مرمرین آرتمیس است که قدمت آنها به قرن اول میلادی بازمیگردد .
۴. شهر باستانی افسوس: این شهر باستانی که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده، دارای کتابخانه سلسوس، تئاتر بزرگ و خیابانهای سنگفرششده است که از مهمترین جاذبههای ترکیه محسوب میشوند .
نکات مهم برای سفر به منطقه افسوس و معبد آرتمیس
اگر در سفر یا تور ترکیه خود قصد بازدید از منطقه افسوس و معبد آرتمیس را دارید، به نکات زیر توجه کنید:- بهترین زمان سفر: بهار (آوریل تا مه) و پاییز (سپتامبر تا اکتبر) بهترین زمان برای مسافرت به این منطقه است. هوا معتدل است و ازدحام گردشگران کمتر است.
- دسترسی: منطقه افسوس در فاصله حدود ۳ کیلومتری از شهر سلجوق قرار دارد. از ازمیر با خودرو حدود ۱ ساعت و از کوش آداسی حدود ۳۰ دقیقه فاصله دارد .
- لباس مناسب: لباسهای راحت برای پیادهروی در محوطه باستانی و کفش مناسب برای مسیرهای سنگی.
- کرم ضد آفتاب: برای محافظت از آفتاب، کرم ضد آفتاب با SPF بالا همراه داشته باشید.
- پول نقد: برای خرید سوغات و خدمات محلی، مقداری پول نقد لیر ترکیه همراه داشته باشید.
- حفاظت از محیط زیست: زبالههای خود را با خود ببرید و به آثار تاریخی آسیب نرسانید.