نام قدیم کشور چین چه بود؟ | از «کاتای» و «چین» تا «ژونگ‌گو» و راز نامهای تاریخی چین
وقتی از نام قدیم کشور چین صحبت می‌کنیم، با یک واقعیت جالب روبرو می‌شویم: چین در طول تاریخ هزاران ساله خود، نامهای بسیار زیادی داشته است. گاهی این نام‌ها از سلسله‌های حاکم گرفته می‌شدند، گاهی از مردمان و اقوام و گاهی از دیدگاه بیگانگان نسبت به این سرزمین. آنچه امروز در جهان به عنوان «China» شناخته می‌شود، ریشه در نام سلسله «چین» (Qin) دارد که در قرن سوم پیش از میلاد چین را متحد کرد. اما خود چینی‌ها از دیرباز کشورشان را «ژونگ‌گو» (Zhongguo) به معنای «سرزمین میانه» یا «امپراتوری مرکزی» می‌نامیدند. در این راهنمای جامع و حرفه‌ای، به بررسی کامل نامهای قدیم چین، ریشه‌شناسی آن‌ها، نام‌هایی که بیگانگان به این سرزمین می‌دادند و تحول تاریخی این نام‌ها می‌پردازیم.
در این راهنما، اطلاعات کامل درباره نام قدیم چین، از جمله «ژونگ‌گو»، «کاتای»، «چین»، «سرز»، «تائوگست» و سایر نامهای تاریخی را به شما معرفی می‌کنیم تا با تاریخچه نام‌گذاری این کشور آشنا شوید.
نام اصلی و باستانی چین: «ژونگ‌گو» (Zhongguo) به معنای «سرزمین میانه»
قدیمی‌ترین و اصیل‌ترین نامی که چینی‌ها برای کشور خود به کار می‌بردند، «ژونگ‌گو» (中国) است که به معنای «سرزمین میانه» یا «امپراتوری مرکزی» است . این نام از دو بخش تشکیل شده است: «ژونگ» (中) به معنای مرکز و «گو» (国) به معنای کشور یا سرزمین.ریشه تاریخی: استفاده از نام «ژونگ‌گو» به دوران سلسله ژو غربی (۱۰۴۵ تا ۷۷۱ پیش از میلاد) بازمی‌گردد. در آن زمان، این نام به دولت‌های مرکزی در دشت‌های مرکزی چین اطلاق می‌شد که خود را از نظر فرهنگی برتر از اقوام اطراف می‌دانستند . قدیمی‌ترین شاهد مکتوب از این نام، در یک کتیبه برنزی به نام «هه زون» (Hezun) یافت شده که قدمت آن به بیش از ۳۰۰۰ سال پیش می‌رسد .
نکته مهم: «ژونگ‌گو» در طول تاریخ عمدتاً یک اصطلاح جغرافیایی و فرهنگی بود و نه یک نام رسمی برای کل کشور. این نام تنها در قرن هفدهم میلادی بود که به طور رسمی به عنوان نام کشور چین در ارتباط با خارجی‌ها به کار گرفته شد . امروزه «ژونگ‌گو» نام رسمی و کوتاه جمهوری خلق چین است.
نام «چین» (China) از کجا آمده است؟
نامی که امروز در سراسر جهان برای این کشور به کار می‌رود، «China» است. ریشه این نام به سلسله چین (Qin) بازمی‌گردد که در سال ۲۲۱ پیش از میلاد برای اولین بار چین را تحت یک امپراتوری واحد متحد کرد .مسیر انتقال به غرب: نام «چین» احتمالاً از طریق امپراتوری پارس (ایران باستان) و جاده ابریشم به غرب رسیده است. سلسله چین در شمال غربی چین قرار داشت و از طریق آسیای مرکزی با غرب ارتباط داشت . در متون باستانی هند، این سرزمین «چینا» (Cina) نامیده می‌شد و از آنجا به یونانی و لاتین راه یافت .
نکته جالب: برخلاف تصور رایج، نام «China» هیچ ارتباطی با ظروف چینی (چینی‌آلات) ندارد. این ظروف بعدها به نام کشور چین نامیده شدند، نه برعکس .
نام «کاتای» (Cathay)؛ نامی که مارکوپولو به غرب معرفی کرد
یکی از معروف‌ترین نامهای قدیمی چین در غرب، «کاتای» (Cathay) است. این نام از قوم «ختای» (Khitan) گرفته شده است؛ مردمانی از نژاد مغول-تونگوس که در شمال چین حکومت می‌کردند و سلسله لیائو (Liao) را بنیان گذاشتند .معرفی به غرب: مارکوپولو، جهانگرد ونیزی، در سفرنامه خود این سرزمین را با نام «کاتای» معرفی کرد و این نام در اروپا رایج شد . برای قرن‌ها، اروپایی‌ها تصور می‌کردند که «کاتای» و «چین» دو سرزمین متفاوت هستند.
حل معمای تاریخی: در سال ۱۶۰۸، ماتئو ریچی، مبلغ یسوعی ایتالیایی، پس از سفر به چین کشف کرد که «کاتای» همان «چین» است و پایتخت افسانه‌ای کاتای (خان‌بالیک) همان پکن است. این کشف به بحث طولانی مدت درباره هویت کاتای پایان داد .
نامهای دیگر چین در طول تاریخ
چین در طول تاریخ نامهای متعدد دیگری نیز داشته است که هر کدام ریشه و معنای خاص خود را دارند:۱. «سرز» (Seres)؛ سرزمین ابریشم
یونانی‌ها و رومی‌های باستان چین را «سرز» (Seres) به معنای «سرزمین ابریشم» می‌نامیدند. این نام از واژه یونانی «سِر» (ser) به معنای ابریشم گرفته شده بود، زیرا چین منبع اصلی ابریشم در جهان باستان بود .۲. «تائوگست» (Ta-u-gast) یا «چین» در متون فارسی و عربی
در متون فارسی و عربی قرون وسطی، چین با نام‌هایی مانند «چین» و «خطا» (برگرفته از ختای) شناخته می‌شد. ایرانیان و اعراب نقش مهمی در انتقال نام «چین» به اروپا داشتند .۳. «تینگ‌گو» (Tianchao)؛ سلسله آسمانی
در دوران امپراتوری، چینی‌ها گاهی کشور خود را «تینگ‌گو» (天朝) به معنای «سلسله آسمانی» می‌نامیدند که بیانگر اعتقاد به مشروعیت الهی امپراتور بود .۴. «سی‌های» (Sihai)؛ چهار دریا
نام دیگری که در متون کهن چینی به کار می‌رفت، «سی‌های» (四海) به معنای «چهار دریا» بود که اشاره به این باور داشت که چین توسط چهار دریا احاطه شده است .نام چین در زبانهای مختلف جهان
جالب است بدانید که کشور چین در زبانهای مختلف جهان با نامهای متفاوتی شناخته می‌شود که هر کدام ریشه تاریخی خاص خود را دارند:- در انگلیسی و اکثر زبانهای اروپایی: China (برگرفته از سلسله چین)
- در روسی: Kitay (برگرفته از قوم ختای)
- در ژاپنی: Chūgoku (برگرفته از ژونگ‌گو)
- در فارسی و عربی: چین
- در هندی: Cheen
نکته مهم: این تنوع نام‌ها نشان‌دهنده تاریخ غنی و پیچیده ارتباطات فرهنگی بین چین و سایر تمدن‌هاست.
