واحد پول سریلانکا چیست ؟ روپیه سریلانکا: واحد پول جزیره مروارید اقیانوس هند

تاریخچه کامل روپیه سریلانکا، معرفی واحد پول سریلانکا، ارزش و هر آنچه باید درباره پول سریلانکا بدانید

روپیه سریلانکا (به سینهالی: ශ්‍රී ලංකා රුපියල්، به تامیل: இலங்கை ரூபாய்) واحد پول رسمی جمهوری دموکراتیک سوسیالیستی سریلانکا است که توسط بانک مرکزی سریلانکا منتشر و کنترل می‌شود. کد ایزوی این پول LKR و نماد آن Rs یا රු است. روپیه سریلانکا به ۱۰۰ سنت تقسیم می‌شود، اگرچه سنت امروزه به دلیل تورم دیگر عملاً در گردش نیست.

اسکناس‌های رایج شامل ۲۰، ۵۰، ۱۰۰، ۲۰۰، ۵۰۰، ۱۰۰۰، ۲۰۰۰ و ۵۰۰۰ روپیه‌ای هستند. سکه‌های رایج نیز شامل ۱، ۲، ۵، ۱۰ روپیه‌ای می‌باشند. طراحی اسکناس‌ها منعکس‌کننده فرهنگ غنی، تاریخ، طبیعت و میراث باستانی سریلانکا است و تصاویری از حیوانات بومی، آثار تاریخی و نمادهای فرهنگی بر روی آنها نقش بسته است.


تاریخچه و ریشه نام روپیه: 
نام "روپیه" از واژه سانسکریت "روپیا" (rūpya) به معنای "سکه نقره‌ای" گرفته شده است. این واژه در اصل به معنای "شکل گرفته" یا "ضرب شده" است. روپیه سریلانکا یکی از قدیمی‌ترین پول‌های در گردش جهان است که تاریخچه آن به دوران استعمار پرتغال بازمی‌گردد. پیش از ورود استعمارگران اروپایی، سیستم مبادله کالا به کالا و استفاده از صدف و پول‌های اولیه در سریلانکا رایج بود.

دوران استعمار پرتغال و هلند (۱۵۰۵-۱۷۹۶):
در دوران استعمار پرتغال (۱۵۰۵-۱۶۵۸)، سکه‌های پرتغالی مانند "رئال" و "کروزادو" در سریلانکا رواج داشت. هلندی‌ها که در ۱۶۵۸ جایگزین پرتغالی‌ها شدند، سکه‌های مسی خود به نام "استیور" را معرفی کردند. در این دوره، سیستم پولی پیچیده‌ای شامل سکه‌های هلندی، پرتغالی و محلی وجود داشت. هلندی‌ها همچنین اسناد تجاری اولیه را معرفی کردند که پیش‌درآمد اسکناس‌های مدرن بودند.

دوران استعمار بریتانیا (۱۷۹۶-۱۹۴۸):
با تسلط بریتانیا بر سریلانکا در ۱۷۹۶، سیستم پولی بریتانیا جایگزین سیستم هلندی شد. در سال ۱۸۲۵، روپیه هندی به عنوان واحد پول رسمی سریلانکا معرفی گردید. در ۱۸۳۶، اولین اسکناس‌های اختصاصی سریلانکا توسط بانک سیلان (بانک سیلان بریتانیا) منتشر شد. در سال ۱۸۷۲، روپیه سریلانکا به طور رسمی از روپیه هند جدا شد و واحد پول مستقل این جزیره گردید. در این دوره، روپیه به پوند استرلینگ متصل بود و سیستم پوند-شیلینگ-پنس نیز به موازات آن استفاده می‌شد.

دوران استقلال (۱۹۴۸ به بعد):
پس از استقلال سریلانکا در ۱۹۴۸، بانک مرکزی سریلانکا در ۱۹۵۰ تأسیس شد و مسئولیت انتشار پول را بر عهده گرفت. در ۱۹۵۱، اولین سری اسکناس‌های بانک مرکزی منتشر شد. در سال ۱۹۶۳، سریلانکا سیستم اعشاری را معرفی کرد: ۱ روپیه = ۱۰۰ سنت. در دهه ۱۹۷۰، نام کشور از سیلان به سریلانکا تغییر یافت و این تغییر در اسکناس‌ها نیز منعکس شد. بحران اقتصادی ۲۰۰۱ و جنگ داخلی تأثیرات عمده‌ای بر ارزش روپیه داشتند.

بحران اقتصادی ۲۰۲۲ و تأثیر بر روپیه:
در سال ۲۰۲۲، سریلانکا بدترین بحران اقتصادی تاریخ خود را تجربه کرد که منجر به کاهش شدید ارزش روپیه گردید. این بحران ناشی از مشکلات زیر بود:
۱. کاهش ذخایر ارزی به زیر ۵۰ میلیون دلار
۲. بدهی خارجی بیش از ۵۱ میلیارد دلار
۳. کاهش درآمد گردشگری به دلیل همه‌گیری کووید-۱۹
۴. سیاست‌های کشاورزی نامناسب
در مارس ۲۰۲۲، بانک مرکزی ارزش روپیه را به صورت شناور اعلام کرد که منجر به کاهش ۳۰٪ ارزش آن در یک روز شد. تا ژوئیه ۲۰۲۲، روپیه حدود ۸۰٪ از ارزش خود در برابر دلار را از دست داده بود.

ویژگی‌های امنیتی اسکناس‌های روپیه سریلانکا:
اسکناس‌های جدید سریلانکا از ویژگی‌های امنیتی پیشرفته‌ای برخوردارند:
۱. نوار امنیتی سه بعدی: با تصاویر متحرک
۲. تصویر مخفی (Latent Image): شماره ارزش اسکناس
۳. موتیف آبیری: با تغییر رنگ
۴. شماره سریال: با حروف و ارقام منحصر به فرد
۵. جوهر متغیر (OVI): تغییر رنگ با زاویه دید
۶. فیبرهای امنیتی: درخشان تحت نور UV
۷. میکروپرینت: متن بسیار ریز قابل خواندن با ذره‌بین
۸. علائم لمسی: برای نابینایان

طرح‌های اسکناس‌های فعلی (سری ۲۰۱۰-۲۰۲۱):
- ۲۰ روپیه: صخره سینگیرییا و فیل آسیایی
- ۵۰ روپیه: معبد کندی و رقصنده‌های کندیان
- ۱۰۰ روپیه (قدیمی): پادشاه پاراتاکا و مجسمه بودا
- ۱۰۰ روپیه (جدید): فیل و صنایع دستی
- ۵۰۰ روپیه: دریاچه سریپادا و پروانه
- ۱۰۰۰ روپیه: مخزن کالاووا و پلنگ
- ۲۰۰۰ روپیه: بندرگاه گاله و نهنگ آبی
- ۵۰۰۰ روپیه: پارک ملی روهونا و طاووس

ارزش روپیه و عوامل مؤثر بر آن:
ارزش روپیه سریلانکا تحت تأثیر عوامل زیر قرار دارد:
۱. درآمدهای ارزی: گردشگری، صادرات چای و منسوجات
۲. واردات: سوخت، مواد غذایی، دارو
۳. بدهی خارجی و پرداخت‌های بین‌المللی
۴. سیاست‌های بانک مرکزی و نرخ بهره
۵. ثبات سیاسی و تصمیمات دولت
۶. تحولات جهانی: قیمت نفت، رکود اقتصادی

نکات مهم برای مسافران به سریلانکا:
۱. تبدیل ارز: بهترین نرخ معمولاً در بانک‌ها و صرافی‌های مجاز در کلمبو
۲. کارت‌های بانکی: ویزا و مسترکارت در هتل‌ها و مراکز بزرگ پذیرفته می‌شوند
۳. پول نقد: برای خریدهای محلی و مناطق روستایی ضروری است
۴. اسکناس‌های کوچک: ۲۰، ۵۰ و ۱۰۰ روپیه‌ای برای تاکسی و خریدهای روزمره
۵. صرافی فرودگاه: نرخ مناسب‌تری نسبت به هتل‌ها دارد
۶. محدودیت خروج: خروج بیش از ۵۰۰۰ روپیه از کشور ممنوع است
۷. رسید تبدیل: برای تبدیل مجدد به ارز خارجی لازم است
۸. جعل‌پذیری: اسکناس‌های ۱۰۰۰ و ۵۰۰۰ روپیه بیشتر جعل می‌شوند

آینده روپیه سریلانکا:
پس از بحران ۲۰۲۲، سریلانکا با کمک صندوق بین‌المللی پول و سایر شرکای بین‌المللی در حال بازسازی اقتصاد خود است. برنامه‌های اصلاحی شامل:
۱. افزایش شناوری نرخ ارز
۲. تقویت ذخایر ارزی
۳. بازسازی صنعت گردشگری
۴. افزایش صادرات چای و منسوجات
۵. جذب سرمایه‌گذاری خارجی
بانک مرکزی سریلانکا در حال توسعه نسخه دیجیتالی روپیه است که انتظار می‌رود در سال‌های آینده راه‌اندازی شود.

روپیه سریلانکا نه تنها واحد پول این کشور، بلکه بازتابی از تاریخ غنی، طبیعت زیبا و فرهنگ متنوع جزیره مروارید اقیانوس هند است. از سکه‌های استعماری تا اسکناس‌های مدرن با تصاویر حیوانات بومی و آثار تاریخی، روپیه داستان تحول سریلانکا از مستعمره تا ملتی مستقل را روایت می‌کند.